فەرهەنگی پیران (سەبارەت بە زاراوەی تەسەوف و عیرفان )
نووسەر: بوشرا کەسنەزانی، د. سەباح بەرزنجی
موضوع: فەرهەنگ / سەبارەت بە زاراوەی تەسەوف و عیرفان
عەجەب ماوم بە چاوت وا بە بیماری دڵ‌ئازارە چ کافر میللەتە، یاڕەب لە مەستی دایە هۆشیاری!
هەندێ وشەش هەن، تەنها زاراوە کوردییە کۆنەکەی بۆ بەکار هاتووە، بەرامبەر کوردییەکەی کە لە زمانی کوردیی نوێ‌دا بەکار دێت، نەهاتووە، بۆ نموونە (هیجران و وەسڵ) ئەو وشانەن کە لە ئەدەبی عیرفانی کوردی‌دا هەر وا هاتوون و وشەی (دابڕان و بە یەکگەیشتن)ی بۆ دانەنراوە. نەک هەر ئەمە، دەیان وشەی دیکەش هەن، وەهان. هەندێ وشەی تر هەن تایبەتن بە ڕۆشنبیری سەردەمی ئەدەبی کلاسیک، ئەگەرچی لە ئێستای باشووری کوردستان‌دا، ئەو وشانە بەکار نەیەن، بەڵام لەو دیدەوەی خوێندن و نووسین بە فارسی بووە، تا ئێستاش لە هەندێ زارەکانی تری زمانی کوردی‌دا و لە هەندێ شێوەزاردا بەکار دێن، بەتایبەت لە موکریان و ئەردەڵان. ئێمە لەم فەرهەنگەدا نەسڵەمیوینەتەوە لە بەکارهێنانی هەموو ئەو وشانەی ئێستاش لە ڕۆشنبیریی پیاوانی تەسەوف‌دا بەکار دێن، نامانەوێ زۆر لە خۆمان بکەین، شتێک بە شێوەیەکی تر دەربخەین، کە خۆی بنەڕەتەکەی وەها نییە. لە ناو کۆڕ و کۆبوونەوەی چاکان و ساڵحان‌دا، لە مەجلیسی زیکر و کۆڕی دەروێشی‌دا، لە دانیشتنی سۆفی و شێخە بۆ خواسوڵحاوە‌کان‌دا، ئەو باسانە بە زمانێک دەگێڕدرێنەوە، کە لەبەردڵانە، وشەکان ئەگەرچی بنەچەیان کوردی نییە، بەڵام ئیدی هاتوونەتە ناو زمانەکەوە و خۆیانی پێ دەردەبڕن. کاتێک وشەکانی موراد و مەقسوود و حاسڵ و بەرەکەت و وجوود، زومرە و..هتد بەوپەڕی مانای قووڵی خۆیانەوە لە زمانەکەمان‌دا هەن، نەهاتووین خۆمانی لێ بپارێزین. لە پاڵ زمانی فەرمی و کوردی ئەمڕۆیی‌دا هەموو ئەمانەشمان بەکار هێناوە، لەو ڕوانگەوە بەندە پسپۆڕیم لە زمان و ئەدەبی کوردی‌دا دایە، بە هۆشیارییەوە مامەڵە لەگەڵ زمان‌دا دەکەم و خەمی من، خەمی هەموو کوردێکی خوێندەوارەوە، کە زمانەکەی خۆی خۆش دەوێت.سەبارەت بەو کەسەی دەیەوێت پێ‌بگات، ڕەفتار و گوفتاری پەسەنددیدە بێت، میعراجی ڕۆحی خۆی بکات، پلەکانی بەرەو خوداچوون ببڕێت، گەلێک زاراوە هەن، ئێمە هەر هەموویمان بەکار هێناوە وەک: دەروێش، سالیک، ڕێبوار، مورید، سۆفی، هەژار، تاڵیب، شاگرد، خوازیار و ویستمەند.لە شوێنی خۆشی‌دا مانای هەر یەکەمان دیاری کردووە، بەڵام بەگشتی لە شی‌کردنەوە و پێناسەکان‌دا سەبارەت بەو کەسەی هاتووەتە ناو تەریقەتەوە، ئەو وشانەمان هەمووی بەکار هێناوە. سەبارەت بەڕێگەکەش وشەکانی: “تەریقەت، عیرفان، تەسەوف، سەیر، ڕێگە، سەفەر، گەشت و ..هتد بەکار هێناوە. بۆ کەسی ڕێ‌نیشاندەریش، وشەکانی: پیر، شێخ، مورشید، ڕابەر، مامۆستا، ڕێزان، دەستگیر، موارد و ئوستاد”مان بەکار هێناوە. سەبارەت بە شوێنی کۆبوونەوەی ئەهلی تەسەوفیش هەر دوو زاراوەی تەکیە و خانەقامان بەکار هێناوە. یەکێک لەو جوانییانەی لە ئەدەبی کۆنی کوردی کوردی‌دا تووشی دێین، وشەسازییەکی بڵندی کوردانەیە بۆ چەمکە عەرەبییەکان، ئەمەش لە چەندین جۆردا خۆی دەنوێنێت:جۆرێکیان دروست‌کردنی وشەی نوێیە بە یاساکانی وشەسازی زمانی کوردی….
نقد و بررسی‌ها
هنوز بررسی‌ای ثبت نشده است.